Fonoteka
Zinemaren musika: zinema mutuko aretoetan entzuten zena, filmak laguntzeko partiturak eta film baten soinua aldatu zuten konpositoreak.
Entzun
Mende bat baino gehiagoko domeinu publikoko grabazioak: zinema mututik jaiotako abestiak eta aretoetako pianistek jotzen zuten musika.
-
1907 · Jabari publikoa
In the Hall of the Mountain King
Zinema mutuko pianistek edozein jazarpenetarako erabiltzen zuten Peer Gynten zatia. Fritz Langek «M» filmeko hiltzaileak txistukatzen duen doinu bihurtu zuen.
-
1914 · Jabari publikoa
Poor Pauline
«Paulinaren arriskuak» seriala, heroia astero trenbidean lotuta uzten zuena, ardatz duen abesti komikoa. Zinemak gramofono-arrakastak inspiratzen zituen jada.
-
1915 · Jabari publikoa
Those Charlie Chaplin Feet
Charlot sortu eta urtebetera, Chaplin hain zen ospetsua, ezen bere ahate-ibilerak abesti propioa baitzuen. One-step hau Estatu Batu osoan dantzatzen zen.
-
1916 · Jabari publikoa
Hearts and Flowers
Melodramaren musika nagusia: umezurtza negarrez ari zenean edo etxegabetzea atean zegoenean entzuten zen. Hainbeste erabili zen, ezen bere buruaren parodia bihurtu baitzen.
-
1919 · Jabari publikoa
Mickey
Neil Moretek Mabel Normanden «Mickey» (1918) filmerako idatzia, estreinaldi bat sustatzeko konposatutako lehen abestietako bat da. Milioika ale saldu ziren partituran.
-
1919 · Jabari publikoa
Take Your Girlie to the Movies
«Eraman zure neska zinemara etxean ezin baduzu maitasuna egin»: areto iluna bikoteen babesleku gisa, garaiko lotsagabekeria guztiarekin abestua.
-
1921 · Jabari publikoa
The Sheik of Araby
Rudolph Valentinok «Xeikha» filmean sortutako zoramenetik jaio zen, eta gaur egun oraindik jotzen den jazz-estandar bihurtu zen. Hemen, urte bereko dantza-bertsio batean.
Partiturak eta musika-orriak
Film mutu bat zerekin laguntzen zen: eskuliburu bat, emozioen araberako piezen katalogo bat eta estudioek areto bakoitzera bidaltzen zituzten orriak.
-
1920 · Edith Lang, George West
Musical Accompaniment of Moving Pictures
Aretoetako pianista eta organistentzako eskuliburua: jazarpen bat, musu bat edo hileta bat nola lagundu, zer errepertorio izan eskura eta nola inprobisatu filma galdu gabe.
-
1923 · G. Schirmer
Schirmer's Photoplay Series, vol. 5
Aretoan jotzeko prest zeuden pieza laburrak, emozioen arabera sailkatuak: asaldura, misterioa, maitasuna, ekaitza. Edozein laguntzailek erabiltzen zuen musika-katalogoa.
-
1926 · Cameo Music Service
The Son of the Sheik — cue sheet
Valentinoren azken filmerako aurreikusitako musika, hil baino aste batzuk lehenago estreinatua. Gai orientalistak, galopeak eta amodiorako baltsa bat.
-
1927 · UFA
Metropolis — cue sheet
«Metropolis»-en laguntza-orria AEBetako estreinaldirako: Fritz Langen hiriak aretoetan nola soinatu behar zuen erakusten duen mapa.
-
1927 · Cameo Music Service
College — cue sheet
Buster Keatonen «College» filmerako musika, unibertsitateko banda-zenbakiekin eta kirol-doinuekin. Komediak ere bere partitura behar zuen.
-
1928 · Universal
The Hunchback of Notre Dame — cue sheet (1928)
Estudioak filmarekin batera zinemetara bidaltzen zuen orria: eszena bakoitzean zer pieza jo eta zenbat segundoz. Hau «Notre Dameko konkorduna»-ren 1928ko berrestreinaldirakoa da, Lon Chaneyrekin.
Konpositoreak
Zinemaren soinua aldatu zuten hamabi izen, Hollywooden orkestratik «Joker»-en biolontxelora.
-
Max Steiner
Hollywooden soinua asmatu zuen vienarra: emozio bakoitza azpimarratzen duen orkestra eta pertsonaia bakoitzerako gai propioak.
Filmografia → -
Erich Wolfgang Korngold
Austriako operako haur prodigioa, nazismotik ihes egin zuen eta Vienako handitasun sinfonikoa eraman zuen Hollywoodera, Errol Flynnen abenturetan.
Filmografia → -
Bernard Herrmann
«Citizen Kane»-tik «Taxi Driver»-era, eta batez ere Hitchcock: melodia handien ordez esaldi labur eta obsesiboak, eta «Psikosia»-ko dutxa sokekin bakarrik.
Filmografia → -
Nino Rota
Felliniren konplize musikala hogeita hamar urtez: zirkua, nostalgia eta malenkonia. Eta «Aitabitxia»-ren baltsa tristea.
Filmografia → -
Ennio Morricone
Txistuak, zartailuak, gitarra elektrikoak eta koruak: Sergio Leonerekin westerna berrasmatu zuen, eta gero laurehun soinu-banda baino gehiago idatzi zituen.
Filmografia → -
Tōru Takemitsu
Isiltasuna eta zarata musika gisa tratatzen zituen abangoardiako konpositorea. «Kwaidan»-en beldur poetikotik «Ran»-en tragediara, Kurosawarekin.
Filmografia → -
Michel Legrand
Jazza eta kantu frantsesa Nouvelle Vaguerentzat. Jacques Demyrekin «Cherbourgeko aterkiak» egin zuen, hitz guztiak abestuta dituen filma.
Filmografia → -
John Williams
Bi nota marrazo batentzat eta fanfarra bat galaxia batentzat: orkestra handia itzuli zion zinema komertzialari eta denok txistukatzen ditugun gaiak sinatu zituen.
Filmografia → -
Joe Hisaishi
Studio Ghibliren ahots musikala: pianoko melodia xumeak orkestraraino hazten direnak, Hayao Miyazakiren ia film guztietan.
Filmografia → -
Ryūichi Sakamoto
Yellow Magic Orchestrarekin elektronikaren aitzindaria, Oscarra irabazi zuen «Azken enperadorea»-rekin eta soinuarekin esperimentatzen jarraitu zuen azkenera arte.
Filmografia → -
Alberto Iglesias
Almodóvar eta Julio Medemen konpositore donostiarra, eta musikagatik Oscarretarako izendapen gehien dituen espainiarra. Soka intimoak eta tentsio eutsia.
Filmografia → -
Hildur Guðnadóttir
Testuratik eta isiltasunetik konposatzen duen biolontxelista islandiarra. Oscarra irabazi zuen «Joker»-ekin, bere biolontxeloaren gainean eraikitako soinu-bandarekin.
Filmografia →
Soinu-bandaren mugarriak
-
1908
Camille Saint-Saënsek film baterako berariaz konposatutako lehen partituretako bat idazten du.
The Assassination of the Duke de Guise (1908) → -
1927
Abesti sinkronizatuek zinema mutuaren eta aretoetako zuzeneko musikarien amaiera iragartzen dute.
El cantor de Jazz (1927) → -
1933
Max Steinerrek hasieratik amaierara soinu-banda sinfoniko bat sinatzen du eta Hollywooden eredua finkatzen du.
King Kong (1933) → -
1960
Bernard Herrmannen biolinak dutxako eszenan: musika labana gisa.
Psicosis (1960) → -
1966
Morricone eta Leone: txistuek, gitarra elektrikoek eta koruek westernaren soinua betiko aldatzen dute.
El bueno, el feo y el malo (1966) → -
1977
John Williamsek orkestra sinfoniko handia itzultzen dio masa-zinemari.
Izarretako Gerra IV Itxaropen Berria (1977) → -
1982
Vangelisen sintetizadoreek etorkizunari bere soinua ematen diote: hotza, malenkoniatsua eta euriz betea.
Blade Runner (1982) → -
2020
Hildur Guðnadóttirrek Oscarra irabazten du bere biolontxeloaren gainean eraikitako soinu-banda batekin.
Joker (2019) →