Egunkaria
Artxiboa
Artxibo osoa leku bakarrean. Atal bakoitza geziarekin toles daiteke.
▸Hemeroteka · 40
Egungo aldizkariak · sarbide irekia · 7
Indarrean dauden sarbide irekiko zinema-argitalpenak. Egile-eskubideengatik ezin dira hemen txertatu; beraz, fitxa hauek haien webgune ofizialera daramate.
Sarbide irekia
Secuencias
Zinemaren historiari buruzko aldizkari akademikoa, dosier monografiko eta iruzkinekin.
Sarbide irekia
Fotocinema
Zinemari eta argazkigintzari eskainitako aldizkari zientifikoa, sarbide irekikoa.
Sarbide irekia
L’Atalante
Zinema-azterketak, teoriaren eta praktikaren arteko elkarrizketa-bokazioarekin.
Sarbide irekia
Archivos de la Filmoteca
Irudiari eta zinema-ondareari buruzko azterketa historikoak.
Sarbide irekia
La Fuga
Zinema-kritika eta -pentsamenduari buruzko aldizkari txiletar librea.
Sarbide irekia
Offscreen
Zinema-kritika eta -saiakerari buruzko aldizkari kanadarra, sarbide irekikoa.
Sarbide irekia
Senses of Cinema
Egile-zinemaren saiakera eta kritikari buruzko lineako aldizkari beteranoa.
▸Liburutegia · 8
Jabari publikoko zinema-irakurgaiak: zinemaren lehen garaietako teoria, historia eta eskuliburuak, hementxe bertan irakurtzeko.
Jabari publikoa
Writing the Photoplay
Jabari publikoa
Motion Picture Making and Exhibiting
Jabari publikoa
The Art of the Moving Picture
Jabari publikoa
The Photoplay: A Psychological Study
Jabari publikoa
How Motion Pictures Are Made
Jabari publikoa
Behind the Motion-Picture Screen
Jabari publikoa
Opportunities in the Motion Picture Industry
Jabari publikoa
A Million and One Nights: A History of the Motion Picture
▸Glosarioa · 66
- 180 graduen araua
- Kamera lerro irudikatu baten alde batean mantentzen duen konbentzioa, pertsonaien kokapena ez nahasteko.
- Anamorfikoa
- Irudi zabala negatiboan konprimitu eta proiektatzean zabaltzen duen sistema.
- Angelu zabala
- Angelu zabaleko objektiboa, sakonera eta perspektiba puzten dituena.
- Ardatz-jauzia
- 180 graduen araua haustea, espazio-antolaketa bat-batean alderantzikatuz.
- Aspektu-erlazioa
- Irudiaren zabaleraren eta altueraren arteko proportzioa (4:3, 16:9, 2.39:1…).
- Baliabide-planoa
- Ekintza nagusia estaltzeko edo testuingurua emateko tartekatzen den plano laburra.
- Behe-gakoa
- Kontraste handiko eta itzal trinkoetako argiztapena, zinema beltzari dagokiona.
- Croma
- Kolore uniformeko hondo bat beste irudi batez ordezkatzen duen teknika.
- Diegesia
- Fikzioaren mundua; diegetikoa mundu horren barruan gertatzen dena da.
- Dolly zoom
- Travelling eta zoom kontrakoak aldi berean: hondoa deformatu egiten da subjektua finko dagoen bitartean (Vertigo efektua).
- Eguna gau bihurtua
- Egunez filmatu eta irudia ilundu, gaua simulatzeko.
- Elipsia
- Ikusleak osatzen duen denbora- edo ekintza-zati baten omisioa.
- Enkoadraketa
- Koadroan zer sartzen den eta nola konposatzen den erabakia.
- Errezela
- Plano batek aurrekoa koadroa zeharkatuz desplazatzen duen trantsizioa.
- Errotoskopia
- Aldez aurretik filmatutako irudien gainean kalkatuz marraztu edo animatzea.
- Flashback
- Narrazioaren denboran atzera egindako jauzia (analepsia).
- Flashforward
- Narrazioaren denboran aurrera egindako jauzia (prolepsia).
- Foley
- Estudioan grabatutako eguneroko soinu-efektuak, irudiarekin sinkronizatuak.
- Fotograma
- Bata bestearen atzetik proiektatuz mugimendua sortzen duten irudi finko bakoitza.
- Found footage
- Pertsonaiek grabatutako benetako metraje gisa aurkeztutako fikzioa.
- Gaininprimaketa
- Bi irudiren gainjartzea koadro berean.
- Goi-gakoa
- Argiztapen uniforme eta argitsua, itzal gutxirekin.
- Goitik behera / Behetik gora
- Kamera subjektuaren gainetik edo azpitik kokatua, haren boterea edo hauskortasuna aldatzen duena.
- Herenen araua
- Elementuak herenen sareta baten gainean kokatzen dituen konposizio-gida.
- Hiru puntuko argiztapena
- Eskema klasikoa argi nagusi, betegarri eta kontra-argiarekin.
- Inklinazioa (tilt)
- Kameraren bira bertikala bere ardatzaren gainean, goitik behera edo alderantziz.
- Iraungitzea
- Beltzetik (edo beltzera) datorren agerpena edo desagerpena, sekuentzia bat irekitzen edo ixten duena.
- Jump cut
- Ia berdinak diren planoen arteko mozketa, denboran jauzi zakarra sortzen duena.
- Kamera geldoa
- Segundoko fotograma gehiago filmatu, pantailako denbora luzatzeko.
- Kamerari begirada
- Pertsonaia batek ikusleari zuzenean begiratzen edo hitz egiten dionean.
- Kateatua
- Irudi bat hurrengoarekin pixkanaka nahasten den trantsizioa.
- Kokapen-planoa
- Eszena baten lekua eta testuingurua kokatzen dituen hasierako planoa.
- Kolore-doitzea
- Kolorearen eta kontrastearen doikuntza postprodukzioan, tonu bisuala finkatzeko.
- Kontraargia
- Subjektuaren atzean kokatutako argia, hura hondoaren gainean nabarmentzen duena.
- Lehen planoa
- Hurbileko enkoadraketa, normalean aurpegiarena, emozioa edo xehetasun bat azpimarratzen duena.
- Leitmotiv
- Pertsonaia, leku edo ideia bati lotutako gai musikala, filmean zehar berragertzen dena.
- MacGuffin
- Trama abian jartzen duen objektua edo helburua, berez gutxi axola badu ere.
- Match cut
- Forma, mugimendu edo ideia antzeko batez lotutako bi planoren arteko mozketa.
- Mise-en-scène
- Kameraren aurrean antolatzen den guztia: dekoratua, argia, jantziak, antzezpena eta enkoadraketa.
- Mozketa
- Plano batetik bestera doan berehalako iragatea; muntaiaren oinarrizko trantsizioa.
- Muntaia
- Planoen aukeraketa eta ordenaketa; zinemak bere zentzua eta erritmoa eraikitzen dituen lekua.
- Muntaia paraleloa
- Leku desberdinetan aldi berean gertatzen diren bi ekintzaren arteko txandakatzea.
- Off-eko ahotsa
- Iturria irudian ez duen ahotsa, sarritan narratzailea edo barnekoa.
- Panoramika
- Kameraren bira horizontala bere ardatzaren gainean, lekuz aldatu gabe.
- Pantaila zatitua
- Koadroa aldibereko bi irudi edo gehiagotan zatitzea.
- Plano amerikarra
- Burutik belaunetarako enkoadraketa, westernak ezagun egina.
- Plano ertaina
- Pertsonaia gerritik gora erakusten duen enkoadraketa.
- Plano holandarra
- Kamera makurtuarekin egindako enkoadraketa, tentsioa edo desoreka adierazten duena.
- Plano orokor handia
- Enkoadraketa oso zabala, non paisaia giza figuraren gainetik nagusitzen den.
- Plano orokorra
- Enkoadraketa zabala, pertsonaiak beren ingurunean kokatzen dituena.
- Plano subjektiboa
- Pertsonaia baten ikuspuntu fisikoa hartzen duen enkoadraketa.
- Plano-sekuentzia
- Eszena oso bat etenik gabe ebazten duen hartualdi bakar eta luzea.
- Planoa
- Etenik gabe, modu jarraituan filmatutako irudi-zatia; muntaiaren oinarrizko unitatea.
- Raccord
- Ondoz ondoko planoen arteko koherentzia bisuala eta ekintzazkoa, mozketa oharkabean pasa dadin.
- Soinu diegetikoa
- Iturria fikzioaren barruan duen soinua, pertsonaiek entzun dezaketena.
- Soinu estradiegetikoa
- Fikzioaren mundutik kanpoko soinua, hondoko musika edo narrazioa bezala.
- Soinu-banda
- Film baten musika, ahots eta efektuen multzoa; zentzu hertsian, bere jatorrizko musika.
- Steadicam
- Eskuz plano mugikor arinak egiteko aukera ematen duen egonkortze-sistema.
- Stop motion
- Eskuz mugitutako benetako objektuen fotogramaz fotogramako animazioa.
- Storyboard
- Gidoi grafikoa: bineta-bineta marrazkiak, planoak filmatu aurretik planifikatzen dituztenak.
- Travelling
- Kameraren desplazamendu fisikoa errail edo gurpilen gainean, hartualdian.
- Zelai-sakonera
- Lehen planoa eta hondoa aldi berean garbi mantentzen dituen teknika.
- Zelaia / Kontrazelaia
- Kontrako planoen txandakatzea, elkarrizketak filmatzeko ohikoa.
- Zelaitik kanpo
- Enkoadraketatik kanpo dagoena, filmak erakutsi gabe iradokitzen duena.
- Zenit-planoa
- Kamera eszenaren justu gainean kokatua, behera begira.
- Zoom
- Hurbiltze edo urruntze optikoa, foku-distantzia aldatuz, kamera mugitu gabe.
▸Kronologia
Zinema moldatu duten korronte eta garai handiak, Lumière anaiengandik gaur egunera arte.
- 1895–1927
Zinema mutua
Zinemaren jaiotzatik soinuaren etorrerara: hizkuntza bisuala ia erabat asmatzen da hiru hamarkada hauetan.
- 1919–1931
Espresionismo alemana
Itzal margotuak, dekoratu deformatuak eta arima oinazetuak: zinema subkontzientearen margolan gisa.
- 1924–1930
Muntaia sobietarra
Eisensteinek eta bere garaikideek mozketa arma ideologiko eta emozional bihurtzen dute.
- 1930–1960
Hollywood klasikoa
Estudio-sistemak eta generoek erlojutegi-mekanika bezalako zinema narratiboa perfekzionatzen dute, oraindik kultura popularra menderatzen duena.
- 1945–1952
Italiar neorrealismoa
Kamera kalera, aktore ez-profesionalak eta gerraostea gai gisa: errealitatea fikzioan sartzen da.
- 1958–1968
Nouvelle Vague
Kritikari gazteek kamera hartu eta zinemaren gramatika berrasmatzen dute askatasunez eta ironiaz.
- 1962–1982
Zinema aleman berria
Fassbinderrek, Herzogek eta Wendersek egile-zinema berreraikitzen dute gerraosteko hondakin moralen gainean.
- 1967–1980
Hollywood berria
Europak eragindako belaunaldi batek zinema estatubatuarra berritzen du egile-anbizioaz eta gai helduez.
- 1990–presente
Zinema asiatiko berria
Hong Kong, Taiwan, Korea, Iran edo Thailandia: egungo egile-zinema birdefinitu duten zinematografiak.
▸Palmaresa
Sari handiek saritutako filmak: Oscarra, Cannesko Urrezko Palma eta Goya.
Film onenaren Oscarra
| Urtea | Filma | |
|---|---|---|
| 2026 | One Battle After Another | Paul Thomas Anderson |
| 2025 | Anora | Sean Baker |
| 2024 | Oppenheimer | Christopher Nolan |
| 2023 | Everything Everywhere All at Once | Dan Kwan |
| 2022 | CODA | Siân Héder |
| 2021 | Nomadland | Chloé Zhao |
| 2020 | Parasite | Bong Joon-ho |
| 2019 | Green Book | Peter Farrelly |
| 2018 | The Shape of Water | Guillermo del Toro |
| 2017 | Moonlight | Barry Jenkins |
| 2016 | Spotlight | Tom McCarthy |
| 2015 | Birdman | Alejandro González Iñárritu |
| 2014 | 12 Years a Slave | Steve McQueen |
| 2013 | Argo | Ben Affleck |
| 2012 | The Artist | Michel Hazanavicius |
| 2011 | The King's Speech | Tom Hooper |
| 2010 | The Hurt Locker | Kathryn Bigelow |
| 2009 | Slumdog Millionaire | Loveleen Tandan |
| 2008 | No Country for Old Men | Joel Coen |
| 2007 | The Departed | Martin Scorsese |
| 2006 | Crash | Paul Haggis |
| 2005 | Million Dollar Baby | Clint Eastwood |
| 2004 | The Lord of the Rings: The Return of the King | Peter Jackson |
| 2003 | Chicago | Rob Marshall |
| 2002 | A Beautiful Mind | Ron Howard |
| 2001 | Gladiator | Ridley Scott |
| 2000 | American Beauty | Sam Mendes |
| 1999 | Shakespeare in Love | John Madden |
| 1998 | Titanic | James Cameron |
| 1997 | The English Patient | Anthony Minghella |
| 1996 | Braveheart | Mel Gibson |
| 1994 | Schindler's List | Steven Spielberg |
| 1993 | Unforgiven | Clint Eastwood |
| 1992 | The Silence of the Lambs | Jonathan Demme |
| 1991 | Dances with Wolves | Kevin Costner |
| 1990 | Driving Miss Daisy | Bruce Beresford |
| 1989 | Rain Man | Barry Levinson |
| 1988 | The Last Emperor | Bernardo Bertolucci |
| 1987 | Platoon | Oliver Stone |
| 1986 | Out of Africa | Sydney Pollack |
| 1985 | Amadeus | Miloš Forman |
| 1984 | Terms of Endearment | James L. Brooks |
| 1983 | Gandhi | Richard Attenborough |
| 1982 | Chariots of Fire | Hugh Hudson |
| 1981 | Ordinary People | Robert Redford |
| 1980 | Kramer vs. Kramer | Robert Benton |
| 1979 | The Deer Hunter | Michael Cimino |
| 1978 | Annie Hall | Woody Allen |
| 1977 | Rocky | John G. Avildsen |
| 1976 | One Flew Over the Cuckoo's Nest | Miloš Forman |
| 1975 | The Godfather Part II | Francis Ford Coppola |
| 1974 | The Sting | George Roy Hill |
| 1973 | The Godfather | Francis Ford Coppola |
| 1972 | The French Connection | William Friedkin |
| 1971 | Patton | Franklin J. Schaffner |
| 1970 | Midnight Cowboy | John Schlesinger |
| 1969 | Oliver! | Carol Reed |
| 1968 | In the Heat of the Night | Norman Jewison |
| 1967 | A Man for All Seasons | Fred Zinnemann |
| 1966 | The Sound of Music | Robert Wise |
| 1965 | My Fair Lady | George Cukor |
| 1964 | Tom Jones | Tony Richardson |
| 1963 | Lawrence of Arabia | David Lean |
| 1962 | West Side Story | Robert Wise |
| 1961 | The Apartment | Billy Wilder |
| 1960 | Ben-Hur | William Wyler |
| 1959 | Gigi | Vincente Minnelli |
| 1958 | The Bridge on the River Kwai | David Lean |
| 1957 | Around the World in 80 Days | Michael Anderson |
| 1956 | Marty | Delbert Mann |
| 1955 | On the Waterfront | Elia Kazan |
| 1954 | From Here to Eternity | Fred Zinnemann |
| 1953 | The Greatest Show on Earth | Cecil B. DeMille |
| 1952 | An American in Paris | Vincente Minnelli |
| 1951 | All About Eve | Joseph L. Mankiewicz |
| 1950 | All the King's Men | Robert Rossen |
| 1949 | Hamlet | Laurence Olivier |
| 1948 | Gentleman's Agreement | Elia Kazan |
| 1947 | The Best Years of Our Lives | William Wyler |
| 1946 | The Lost Weekend | Billy Wilder |
| 1945 | Going My Way | Leo McCarey |
| 1944 | Casablanca | Michael Curtiz |
| 1943 | Mrs. Miniver | William Wyler |
| 1942 | How Green Was My Valley | John Ford |
| 1941 | Rebecca | Alfred Hitchcock |
| 1940 | Gone with the Wind | Victor Fleming |
| 1939 | You Can't Take It With You | Frank Capra |
| 1938 | The Life of Emile Zola | William Dieterle |
| 1937 | The Great Ziegfeld | Robert Z. Leonard |
| 1936 | Mutiny on the Bounty | Frank Lloyd |
| 1935 | It Happened One Night | Frank Capra |
| 1934 | Cavalcade | Frank Lloyd |
| 1932 | Grand Hotel | Edmund Goulding |
| 1931 | Cimarron | Wesley Ruggles |
| 1930 | All Quiet on the Western Front | Lewis Milestone |
| 1930 | The Broadway Melody | Harry Beaumont |
| 1929 | Wings | Harry d'Abbadie d'Arrast |
Urrezko Palma · Cannesko Zinema Jaialdia
| Urtea | Filma | |
|---|---|---|
| 2026 | Fjord | Cristian Mungiu |
| 2025 | It Was Just an Accident | Jafar Panahi |
| 2024 | Anora | Sean Baker |
| 2023 | Anatomy of a Fall | Justine Triet |
| 2022 | Triangle of Sadness | Ruben Östlund |
| 2021 | Titane | Julia Ducournau |
| 2019 | Parasite | Bong Joon-ho |
| 2018 | Shoplifters | Hirokazu Koreeda |
| 2017 | The Square | Ruben Östlund |
| 2016 | I, Daniel Blake | Ken Loach |
| 2015 | Dheepan | Jacques Audiard |
| 2014 | Winter Sleep | Nuri Bilge Ceylan |
| 2013 | Blue Is the Warmest Colour | Abdellatif Kechiche |
| 2012 | Amour | Michael Haneke |
| 2011 | The Tree of Life | Terrence Malick |
| 2010 | Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives | Apichatpong Weerasethakul |
| 2009 | The White Ribbon | Michael Haneke |
| 2008 | The Class | Laurent Cantet |
| 2007 | 4 Months, 3 Weeks and 2 Days | Cristian Mungiu |
| 2006 | The Wind That Shakes the Barley | Ken Loach |
| 2005 | The Child | Jean-Pierre Dardenne |
| 2004 | Fahrenheit 9/11 | Michael Moore |
| 2003 | Elephant | Gus Van Sant |
| 2002 | The Pianist | Roman Polanski |
| 2001 | The Son's Room | Nanni Moretti |
| 2000 | Dancer in the Dark | Lars von Trier |
| 1999 | Rosetta | Jean-Pierre Dardenne |
| 1998 | Eternity and a Day | Thodoros Angelopoulos |
| 1997 | Taste of Cherry | Abbas Kiarostami |
| 1997 | The Eel | Shohei Imamura |
| 1996 | Secrets & Lies | Mike Leigh |
| 1995 | Underground | Emir Kusturica |
| 1994 | Pulp Fiction | Quentin Tarantino |
| 1993 | Farewell My Concubine | Chen Kaige |
| 1993 | The Piano | Jane Campion |
| 1992 | The Best Intentions | Bille August |
| 1991 | Barton Fink | Joel Coen |
| 1990 | Wild at Heart | David Lynch |
| 1989 | Sex, Lies, and Videotape | Steven Soderbergh |
| 1988 | Pelle the Conqueror | Bille August |
| 1987 | Under the Sun of Satan | Maurice Pialat |
| 1986 | The Mission | Roland Joffé |
| 1985 | When Father Was Away on Business | Emir Kusturica |
| 1984 | Paris, Texas | Wim Wenders |
| 1983 | The Ballad of Narayama | Shohei Imamura |
| 1982 | Missing | Costa-Gavras |
| 1982 | Yol | Yılmaz Güney |
| 1981 | Man of Iron | Andrzej Wajda |
| 1980 | All That Jazz | Bob Fosse |
| 1980 | Kagemusha | Akira Kurosawa |
| 1979 | Apocalypse Now | Francis Ford Coppola |
| 1979 | The Tin Drum | Volker Schlöndorff |
| 1978 | The Tree of Wooden Clogs | Ermanno Olmi |
| 1977 | Padre Padrone | Paolo Taviani |
| 1976 | Taxi Driver | Martin Scorsese |
| 1975 | Chronicle of the Years of Fire | Mohammed Lakhdar-Hamina |
| 1974 | The Conversation | Francis Ford Coppola |
| 1973 | The Hireling | Alan Bridges |
| 1972 | The Mattei Affair | Francesco Rosi |
| 1972 | The Working Class Goes to Heaven | Elio Petri |
| 1971 | The Go-Between | Joseph Losey |
| 1970 | MASH | Robert Altman |
| 1969 | If.... | Lindsay Anderson |
| 1967 | Blowup | Michelangelo Antonioni |
| 1966 | A Man and a Woman | Claude Lelouch |
| 1966 | The Birds, the Bees and the Italians | Pietro Germi |
| 1965 | El knack... y cómo lograrlo | Richard Lester |
| 1964 | The Umbrellas of Cherbourg | Jacques Demy |
| 1963 | The Leopard | Luchino Visconti |
| 1962 | O Pagador de Promessas | Anselmo Duarte |
| 1961 | The Long Absence | Henri Colpi |
| 1961 | Viridiana | Luis Buñuel |
| 1960 | La Dolce Vita | Federico Fellini |
| 1959 | Black Orpheus | Marcel Camus |
| 1958 | The Cranes Are Flying | Mikhail Kalatozov |
| 1957 | Friendly Persuasion | William Wyler |
| 1956 | The Silent World | Jacques Cousteau |
| 1955 | Marty | Delbert Mann |
| 1953 | The Wages of Fear | Henri-Georges Clouzot |
| 1952 | Othello | Orson Welles |
| 1952 | Two Cents Worth of Hope | Renato Castellani |
| 1951 | Miss Julie | Alf Sjöberg |
Film onenaren Goya
| Urtea | Filma | |
|---|---|---|
| 2026 | Los domingos | Alauda Ruiz de Azúa |
| 2025 | El 47 | Marcel Barrena |
| 2025 | La infiltrada | Arantxa Echevarría |
| 2024 | La sociedad de la nieve | Juan Antonio Bayona |
| 2023 | As bestas | Rodrigo Sorogoyen |
| 2022 | El buen patrón | Fernando León de Aranoa |
| 2021 | Las niñas | Pilar Palomero |
| 2020 | Dolor y gloria | Pedro Almodóvar |
| 2019 | Campeones | Javier Fesser |
| 2018 | La librería | Isabel Coixet |
| 2017 | Tarde para la ira | Raúl Arévalo |
| 2016 | Truman | Cesc Gay |
| 2015 | La isla mínima | Alberto Rodríguez |
| 2014 | Vivir es fácil con los ojos cerrados | David Trueba |
| 2013 | Blancanieves | Pablo Berger |
| 2012 | No habrá paz para los malvados | Enrique Urbizu |
| 2011 | Pan negro | Agustí Villaronga |
| 2010 | Celda 211 | Daniel Monzón |
| 2009 | Camino | Javier Fesser |
| 2008 | La soledad | Jaime Rosales |
| 2007 | Volver | Pedro Almodóvar |
| 2006 | La vida secreta de las palabras | Isabel Coixet |
| 2005 | Mar adentro | Alejandro Amenábar |
| 2004 | Te doy mis ojos | Icíar Bollaín |
| 2003 | Los lunes al sol | Fernando León de Aranoa |
| 2002 | Los otros | Alejandro Amenábar |
| 2001 | El Bola | Achero Mañas |
| 2000 | Todo sobre mi madre | Pedro Almodóvar |
| 1999 | La niña de tus ojos | Fernando Trueba |
| 1998 | La buena estrella | Ricardo Franco |
| 1997 | Tesis | Alejandro Amenábar |
| 1996 | Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto | Agustín Díaz Yanes |
| 1995 | Días contados | Imanol Uribe |
| 1994 | Todos a la cárcel | Luis García Berlanga |
| 1993 | Belle Époque | Fernando Trueba |
| 1992 | Amantes | Vicente Aranda |
| 1991 | ¡Ay, Carmela! | Carlos Saura |
| 1990 | El sueño del mono loco | Fernando Trueba |
| 1989 | Mujeres al borde de un ataque de nervios | Pedro Almodóvar |
| 1988 | El bosque animado | José Luis Cuerda |
| 1987 | El viaje a ninguna parte | Fernando Fernán Gómez |