← Artxiboa Glosarioa · 66 termino

Zinemaren glosarioa

Zinema zehatzago begiratzeko hiztegi laburra: plano-sekuentziatik MacGuffinera.

1

180 graduen araua: Kamera lerro irudikatu baten alde batean mantentzen duen konbentzioa, pertsonaien kokapena ez nahasteko.

Anamorfikoa: Irudi zabala negatiboan konprimitu eta proiektatzean zabaltzen duen sistema.
Angelu zabala: Angelu zabaleko objektiboa, sakonera eta perspektiba puzten dituena.
Ardatz-jauzia: 180 graduen araua haustea, espazio-antolaketa bat-batean alderantzikatuz.
Aspektu-erlazioa: Irudiaren zabaleraren eta altueraren arteko proportzioa (4:3, 16:9, 2.39:1…).

Baliabide-planoa: Ekintza nagusia estaltzeko edo testuingurua emateko tartekatzen den plano laburra.
Behe-gakoa: Kontraste handiko eta itzal trinkoetako argiztapena, zinema beltzari dagokiona.

Croma: Kolore uniformeko hondo bat beste irudi batez ordezkatzen duen teknika.

Diegesia: Fikzioaren mundua; diegetikoa mundu horren barruan gertatzen dena da.
Dolly zoom: Travelling eta zoom kontrakoak aldi berean: hondoa deformatu egiten da subjektua finko dagoen bitartean (Vertigo efektua).

Eguna gau bihurtua: Egunez filmatu eta irudia ilundu, gaua simulatzeko.
Elipsia: Ikusleak osatzen duen denbora- edo ekintza-zati baten omisioa.
Enkoadraketa: Koadroan zer sartzen den eta nola konposatzen den erabakia.
Errezela: Plano batek aurrekoa koadroa zeharkatuz desplazatzen duen trantsizioa.
Errotoskopia: Aldez aurretik filmatutako irudien gainean kalkatuz marraztu edo animatzea.

Flashback: Narrazioaren denboran atzera egindako jauzia (analepsia).
Flashforward: Narrazioaren denboran aurrera egindako jauzia (prolepsia).
Foley: Estudioan grabatutako eguneroko soinu-efektuak, irudiarekin sinkronizatuak.
Fotograma: Bata bestearen atzetik proiektatuz mugimendua sortzen duten irudi finko bakoitza.
Found footage: Pertsonaiek grabatutako benetako metraje gisa aurkeztutako fikzioa.

Gaininprimaketa: Bi irudiren gainjartzea koadro berean.
Goi-gakoa: Argiztapen uniforme eta argitsua, itzal gutxirekin.
Goitik behera / Behetik gora: Kamera subjektuaren gainetik edo azpitik kokatua, haren boterea edo hauskortasuna aldatzen duena.

Herenen araua: Elementuak herenen sareta baten gainean kokatzen dituen konposizio-gida.
Hiru puntuko argiztapena: Eskema klasikoa argi nagusi, betegarri eta kontra-argiarekin.

Inklinazioa (tilt): Kameraren bira bertikala bere ardatzaren gainean, goitik behera edo alderantziz.
Iraungitzea: Beltzetik (edo beltzera) datorren agerpena edo desagerpena, sekuentzia bat irekitzen edo ixten duena.

Jump cut: Ia berdinak diren planoen arteko mozketa, denboran jauzi zakarra sortzen duena.

Kamera geldoa: Segundoko fotograma gehiago filmatu, pantailako denbora luzatzeko.
Kamerari begirada: Pertsonaia batek ikusleari zuzenean begiratzen edo hitz egiten dionean.
Kateatua: Irudi bat hurrengoarekin pixkanaka nahasten den trantsizioa.
Kokapen-planoa: Eszena baten lekua eta testuingurua kokatzen dituen hasierako planoa.
Kolore-doitzea: Kolorearen eta kontrastearen doikuntza postprodukzioan, tonu bisuala finkatzeko.
Kontraargia: Subjektuaren atzean kokatutako argia, hura hondoaren gainean nabarmentzen duena.

Lehen planoa: Hurbileko enkoadraketa, normalean aurpegiarena, emozioa edo xehetasun bat azpimarratzen duena.
Leitmotiv: Pertsonaia, leku edo ideia bati lotutako gai musikala, filmean zehar berragertzen dena.

MacGuffin: Trama abian jartzen duen objektua edo helburua, berez gutxi axola badu ere.
Match cut: Forma, mugimendu edo ideia antzeko batez lotutako bi planoren arteko mozketa.
Mise-en-scène: Kameraren aurrean antolatzen den guztia: dekoratua, argia, jantziak, antzezpena eta enkoadraketa.
Mozketa: Plano batetik bestera doan berehalako iragatea; muntaiaren oinarrizko trantsizioa.
Muntaia: Planoen aukeraketa eta ordenaketa; zinemak bere zentzua eta erritmoa eraikitzen dituen lekua.
Muntaia paraleloa: Leku desberdinetan aldi berean gertatzen diren bi ekintzaren arteko txandakatzea.

Off-eko ahotsa: Iturria irudian ez duen ahotsa, sarritan narratzailea edo barnekoa.

Panoramika: Kameraren bira horizontala bere ardatzaren gainean, lekuz aldatu gabe.
Pantaila zatitua: Koadroa aldibereko bi irudi edo gehiagotan zatitzea.
Plano amerikarra: Burutik belaunetarako enkoadraketa, westernak ezagun egina.
Plano ertaina: Pertsonaia gerritik gora erakusten duen enkoadraketa.
Plano holandarra: Kamera makurtuarekin egindako enkoadraketa, tentsioa edo desoreka adierazten duena.
Plano orokor handia: Enkoadraketa oso zabala, non paisaia giza figuraren gainetik nagusitzen den.
Plano orokorra: Enkoadraketa zabala, pertsonaiak beren ingurunean kokatzen dituena.
Plano subjektiboa: Pertsonaia baten ikuspuntu fisikoa hartzen duen enkoadraketa.
Plano-sekuentzia: Eszena oso bat etenik gabe ebazten duen hartualdi bakar eta luzea.
Planoa: Etenik gabe, modu jarraituan filmatutako irudi-zatia; muntaiaren oinarrizko unitatea.

Raccord: Ondoz ondoko planoen arteko koherentzia bisuala eta ekintzazkoa, mozketa oharkabean pasa dadin.

Soinu diegetikoa: Iturria fikzioaren barruan duen soinua, pertsonaiek entzun dezaketena.
Soinu estradiegetikoa: Fikzioaren mundutik kanpoko soinua, hondoko musika edo narrazioa bezala.
Soinu-banda: Film baten musika, ahots eta efektuen multzoa; zentzu hertsian, bere jatorrizko musika.
Steadicam: Eskuz plano mugikor arinak egiteko aukera ematen duen egonkortze-sistema.
Stop motion: Eskuz mugitutako benetako objektuen fotogramaz fotogramako animazioa.
Storyboard: Gidoi grafikoa: bineta-bineta marrazkiak, planoak filmatu aurretik planifikatzen dituztenak.

Travelling: Kameraren desplazamendu fisikoa errail edo gurpilen gainean, hartualdian.

Zelai-sakonera: Lehen planoa eta hondoa aldi berean garbi mantentzen dituen teknika.
Zelaia / Kontrazelaia: Kontrako planoen txandakatzea, elkarrizketak filmatzeko ohikoa.
Zelaitik kanpo: Enkoadraketatik kanpo dagoena, filmak erakutsi gabe iradokitzen duena.
Zenit-planoa: Kamera eszenaren justu gainean kokatua, behera begira.
Zoom: Hurbiltze edo urruntze optikoa, foku-distantzia aldatuz, kamera mugitu gabe.